Büyük başarılar, kıymetli anaların yetiştirdikleri seçkin evlatlar sayesinde olmuştur. 

Hepimizin bildiği gibi ağzımızda en son süren dişler üçüncü azı dişleridir(20 yaş dişi ). Genelde 17 ila 25 yaşları arasında sürmeye başlarlar. Bu dişlerin ağızda bırakılıp bırakılmaması konusu tartışmalıdır. Eğer doğru pozisyonda sürerlerse ve çevre dokulara zarar vermiyorsa bu dişin yerinde kalmasında bir sakınca yoktur. kemiğine anormal pozisyonlu bir dişin (röntgenle tespit edilir) ileride yol açacağı zararlar göz önüne alınarak çekimine karar verilebilir. Diş arkındaki yer darlığı durumlarında dişin sürmesi dişeti- kemik ve diğer komşu diş engeline takılabilir.

Yirmilik dişin meydana getirdiği problemler:

ÇÜRÜK: Tükürük, bakteri ve yiyecek parçacıkları yeni çikmakta olan dişin açtığı yuvada birikerek hem yirmilik dişi hem de yanındaki azı dişini tehdit eder. Bu tip çürükleri fark etmek ve tedavi etmek oldukça zordur. Ağrı ve enfeksiyona yol açan ve abseyle sonuçlanan ağır tablolar meydana gelebilir.

DİŞETİ HASTALIĞI (perikoronit): Kısmen çikmis bir yirmilik dişin dişetinde dişin hemen arkasındakidişetinde bakteri ve yiyecek artıklarının depolandığı bir enfeksiyon odağı oluşur. Bu durum ağız kokusu, ağrı, ödem ve trismusa (ağzın tam açılamaması hali) sebep olur. Enfeksiyon lenfler aracılığı ile yanak ve boyuna yayılabilir. Yirmilik dişin etrafındaki bu enfeksiyona yatkın zemin her seferinde kolayca enfekte olmaya adaydır.

BASINÇ AĞRISI: Sürme sırasında komşu dişlere de basınç uygulanıyorsa sıkışmadan dolayı da bir ağrı hissedilebilir. Bazı durumlarda bu basınç aşinmaya yol açar.

ORTODONTİK SEBEPLER: Pek çok genç birey dişlerindeki çaprasikliklari düzeltmek için ortodontik tedavi görürler.eğer ağızda mevcut bir yer darlığı varsa 20 yaş dişleri bunu arttırdığı için çekimi gereklilik gösterebilir.

PROTEZLE İLGİLİ SEBEPLER: Protez  planlaması yapılan bir ağızda yirmi yaş dişleri hesaba katmak gerekir. Bazen protez ayağı olarak yardımcı olsada. Bazen , yirmilik diş çekildikten sonra değişen ağız yapısına göre yeni bir protez yapmak gerekecektir.

KİST OLUŞUMU: Gömük bir dişin sebep olduğu kistik vakalar gözlenmiştir. Kist kemik yıkımına, ve çevredeki dişlerin yer değiştirmesine ya da zarar görmesine sebep olur. Kemik yıkımını önlemek için diş çekilmeli ve kist temizlenmelidir. Nadiren bu kist çok geniş alanlara yayılırsa tümörlere dönüşebilir

Hiçbir rahatsızlık vermese de kötü pozisyonlu bir yirmilik diş niçin çekilmelidir?

Dişin pozisyonunun bozuk olması enfeksiyon için tek başina yeterli bir sebeptir. böyle bir durumda bahsedilen problemler mutlaka yaşanacaktır. Üstelik bu tip problemler aniden ve beklenmeyen bir zamanda gelişirler.

Yirmilik dişler, fırça ve diş ipiyle ulaşilması zor alanlarda bulunurlar. Zamanla çürümeye yol açan bakteri, asit ve yiyecek artıkları bu bölgede toplanır. Eğer diş çürür ve dolguyla  edilmezse diş ağrır ve kısa zamanda iltihaplanır.

Bu dişleri temiz tutmak zor olduğundan biriken bakteri ve yiyecek artıkları kötü ağız kokusuna sebep olur.

Dişeti altında yatay (normal olmayan) pozisyondaki gömük bir diş, diğer dişlerin hareketi ve çarpıklaşması ile sonuçlanacak olan bir basınç oluşturur.

Gömük dişin üzerini kaplayan dişetinin altına toplanan bakteriler enfeksiyona yol açar.

Yirmilik dişlerin çekilmesi için en uygun zaman nedir?

kötü pozisyonlu yada abseli bir diş (gömük- yarı gömük)şikayete yol açsın ya da açmasın en kısa zamanda çekilmelidir. Genç yaşlardaki operasyonlar teknik olarak daha kolaydır ve iyileşme daha çabuk olur. 40 yaşin üstünde operasyonlar epey zorlaşır. Ayrıca yaşın artmasıyla birlikte yan etkiler de artar ve iyileşme dönemi uzar.

Akut-aktif enfeksiyonun olduğu durumlarda diş çekilebilir mi?

Genellikle hayır. Enfeksiyonun var olduğu bir durumda müdahale edilirse enfeksiyon çevreye yayılır, yara iyileşmesi geç ve güç olur. Lokal ağız hijyeni, antibiyotikler  ile enfeksiyon kontrol altına alınır. Çekim işlemi bunlardan sonra yapılır.

Diğer diş çekimlerinden farklı mıdır?

Yirmilik dişin konum,şekil ve boyutuna bağlı olarak uygulanacak işlemin zorluk derecesi değişir.Basit bir çekimden sonra hafif bir şişlik, ağrı ve kanama olabilir. Daha özel işlemler gerektiren bazı kompleks çekimler de uygulanabilmektedir. Diş hekiminizin alacağı önlemler ve bulunacağı tavsiyeler yan etkileri minimalize eder.

Bu çekimi takiben -dry soket-(alveol it)denen bir iyileşme bozukluğu yaşanabilir. Çekim boşluğunda kan birikmez ve ağrı gelişir. Zor çekim,sigara kullanımı,kötü ağız hijyeni bunu arttıran faktörlerdir.Bu durumda hekimin yapacağı müdahale ile Birkaç gün içinde durum düzelir. Ayrıca diş hekiminin tavsiyelerine uyulduğu takdirde bu olayla hiç de karşilaşilmayabilir.

İleri yaşlarda kemik yapısı yoğunlaştığı ve esneklik azaldığı için çekim zorlaşir, iyileşme yavaşlar.

Operasyon sonrası bakım

Yara yeri kurcalanmamalıdır. Yoksa ağrı, enfeksiyon veya kanama gelişebilir.

İlk 24 saat boyunca o taraf ile çigneme yapılmamalıdır.

İlk 24 saat sigara içilmemelidir. Çünkü sigara kanamayı arttırıp iyileşmeyi bozar.

Tükürülmemelidir. Yoksa ve pıhtı yerinden oynayacağı için kanama başlar...

Eğer dikiş atılmamışsa steril gazlı bezle tampon yapılır. Pıhtı oluşumu için tampon yarım saat ağızda tutulmalıdır. Tampon alındıktan sonra kanama devam ediyorsa yeni bir tane konur.

Şişkinliğin kontrolü. Operasyon sonrası bazen bölgeye soğuk bir tampon uygulayarak dolaşim yavaşlatılır ve yüzün  şişmesinin önüne geçilir. Uygulama şöyle olmalıdır: 2dakika soğuk tampon- 2dakika ara- tekrar 2dakika soğuk tampon şeklindeki periyotlarla10 15 dk. Devam edilmeli .eğer reçete verilmişse ilaçlar tarif edildiği şekilde kullanılmalı. Beklenmeyen bir etki görüldüğünde ilaç kesilip hekimle irtibata geçilmeli.meydana gelen şişlik sebebiyle yüzde renk değişikliği olabilir, geçicidir.

Pek çok kişi işlemden sonra operasyonun derecesine ve ağrıya karşi gösterdiği tepkiye bağlı olarak bir rahatsızlık hisseder. Doktorunuzun verdiği ilaçları zamanında almanız bu rahatsızlıkların azalmasında size yardımcı olacaktır.


Yüzüm Şişecek mi? Morarma olacak mı?

Operasyonun durumuna bağlı olarak yüzde şişme ve morarma olabilir. Benzer operasyonlarda bile kişiler arasında şişlik ve morluk derecesi farklı olabilmektedir. İlk günlerde yüzünüze uygulacağınız buz kompresi bu şişliğin az olmasına yardımcı olacaktır.


KISA KISA sorular ve cevapları:
operasyondan sonra ağrı hissedecek miyim?

Doktorunuzun tavsiyelerine harfiyen uyduğunuz takdirde ağrı hissetmezsiniz. Anestezinin etkisi geçince belki çok hafif bir ağrı hissedilebilir, hekiminizin uygun gördüğü bir ağrı kesici faydalı olacaktır.unutmayalım ki ağrı hissi kişiseldir.

Sadece 20 yaş dişleri mi gömük kalır?

Hayır, başka dişlerde gömük kalabilir. Bunlarda aynı 20 yaş dişlerinde olduğu gibi , uzun bir süre sessiz kalsalar bile bir gün aniden problem çıkartabilirler.


Okul veya işten ne kadar süre ayrı kalmam gerekiyor?

Yara yerinin iyileşip,rahatsızlık hissinin geçmesi sizin ağrı eşiğinize, yaşınıza, genel sağlık durumunuza, ağrı kesicilere reaksiyonunuza, operasyonun derecesine ve operasyon sonrası bakımınıza bağlıdır. Genellikle gömük yirmi yaş dişinin cerrahi çekiminde 1-2 gün okul veya işten uzak kalmak gerekir. Bu süre, hastanın operasyona gösterdiği tepkiye bağlı olarak uzayabilir. Basit yirmi yaş çekimlerinde çoğunlukla böyle bir zamana ihtiyaç yoktur.



Operasyondan sonra yara yeri iltihaplanabilir mi?

Yara yerinin kurcalanması, içine gıda artıklarının dolması, sigara kullanımı gibi nedenlerle çekim bölgesinde iltihaplanma meydana gelebilir. Bu da ağrıya neden olur. Bölgenin temizlemesi ve uygun antibiyotik kullanımı ile bu şikayetler giderilir.



Çekimden sonra kanama olacak mı?

Çekimden sonraki birkaç saatte tükürüğünüzde kan görmeniz normaldir. Bunun nedeni çekim yerinden gelen hafif bir kan sızıntısının ilk birkaç saat devam etmesidir. Ertesi sabah yastığınızda az miktarda açık renk kan da bulabilirsiniz bu durum da sıklıkla görülür ve normaldir.
Cerrahi 20 yaş dişi çekimlerinden sonra ciddi kanama problemleriyle çok nadir karşilaşilır. Böyle bir durumda hemen hekiminiz ile kontağa geçmeniz gerekmektedir. Kanamaya sebep olmamak için yapmanız gerekenleri iyi bilmeniz önemlidir.



Bunlar:
1-Aspirin ve türevlerini operasyon öncesinde ve sonrasında kullanmayınız.
2-Operasyon sonrası sıcaktan mümkün olduğunca uzak durun.
3-Operasyon bölgesini emmeyin,dokunmayın ve görmek için aşirı hareketler yapmaktan kaçının.
4-Tükürmeyin. Tükürdükçe oluşan kan pıhtısı bozulacağı için kanama devam eder.
5-Operasyon bölgesine 30dk kadar gaz tampon ile baskı yapın. Kanama daha sonra da devam ederse . yedek tampon ile bu uygulamaya devam edin
6-Kanama durmadan uyumayın.


Sigara içebilecek miyim?

Sigara yara iyileşmesini geciktirir ve operasyon bölgesinde iltihaplanmalara (alveolit) sebep olabilir.Operasyon bölgesi tamamen iyileşene kadar sigara içmemeniz tavsiye edilir (Bu süre an az 2 haftadır) .Sigaradan tamamen vazgeçmeniz mümkün değilse olabildiğince az içmeniz iyileşme açısından çok önemlidir.



SAĞLIKLI GÜNLER DİLERİM

                                                DT. TUBA ÖZDOGRU AKPINAR