Fontanel (Bıngıldak)
Bıngıldak nedir?
Beyin
dokusu kendini saran beyin
zarları (meninksler) ve kafatası
ile korunur. Kafatası birden
fazla kemikten oluşmuştur. Anne
karnındaki dönemde bu kemikler
arasında birleştirici hatlar (suturlar)
ve bıngıldak adı verilen baklava
dilimi şeklinde bölgeler vardır.
Kısacası bıngıldak kafa
kemiklerinin birleşme
noktalarının arasındaki bağ
dokudan oluşmuş bölgedir.
Doğumdan önce 6 tane olan
bıngıldağın genelde doğum öncesi
5 tanesi kapanır. Doğum sonrası
sadece ön bıngıldak mevcuttur.
Bıngıldak neden oluşur?
Kafa
kemikleri arasındaki boşluk
bıngıldak bağ dokusundan oluşur.
Üstü saçlı deri ve deri altı yağ
dokusu ile kaplıdır.
Bıngıldağın bebekteki işlevi
nedir?
İlk 2 yılda
çok hızlı olan beyin büyümesine
kafa kemiklerinin büyümesi uyum
sağlayamaz. Bu yüzden kemikler
arası birleşme yerleri (suturalar)
ve bıngıldak sayesinde kafa
büyür ve beyin dokusuna zarar
gelmez. Kafa içinde
gelişebilecek ani basınç ve
hacim değişimlerinde kafa
kemikleri esnek olmadığı için
genişleyemez. Bıngıldak
sayesinde yan etkiler
azalabilir.
Bıngıldağın ne kadar zamanda
kapanması gerekir?
12-18 ay
civarında kapanır. Çok nadiren
bazı çocuklarda arka bıngıldak
da açıktır, en geç 3 ay içinde
kapanmalıdır. Bıngıldağın erken
kapandığı durumlarda genelde
suturalar aracılığı ile baş
büyümesi devam etmektedir. Böyle
bir durumda sık aralıklarla baş
çevresi ölçülmelidir.
Bıngıldağa dokunmak bebeğin
beynine zarar verir mi?
Çok sert
bir darbe almadıkça bıngıldağa
dokunmanın bebeğe hiçbir zararı
yoktur. Bıngıldak sanıldığı
kadar hassas ve az korunaklı bir
bölge değildir. Çok ağır bir
darbe olmadıkça hafif çarpma
türü darbelerde hasar görmez.
Bıngıldakta hangi değişimler
normaldir?
Nefes alıp
verme ve ağlama sırasında
bıngıldakta şişme normaldir.
Bıngıldakla ilgili tehlike
sinyali veren durumlar nelerdir?
İshal,
kusma gibi vücudun sıvı kaybına
neden olan durumlarda
bıngıldakta çökme meydana gelir.
Bu sıvı kaybının ciddi olduğunu
gösterir. Bıngıldakta şişme ise
menenjit dediğimiz beyin zarı
iltihapları ve kafa içine ait
yer kaplayıcı lezyonlarda (tümör
gibi) ve hisrosefali dediğimiz
beyin omurilik sıvısının arttığı
durumlarda olur. Mutlaka erken
müdahale gerektiren bu
durumlarda çocuklar zaten başka
bulgular ile de sağlıksız
görünürler, bu yüzden tamamen
sağlıklı olan çocuklarda bu
ihtimaller çok düşüktür.
Bıngıldak nasıl kontrol edilir?
Kemik doku
çok sert, bıngıldak daha yumuşak
olduğu için baş bölgesini
alından arkaya doğru normalden
biraz daha fazla basınçla
okşarsak saçlı deri altında
bıngıldak hissedilebilir.
Baklava dilimi gibidir. Yaş
ilerledikçe küçülür. Bıngıldağın
her aylık rutin hekim
kontrolünde muayenesi yapıldığı
için ateş, kusma, ishal vs gibi
başka hastalık bulguları
olmadığı sürece aile tarafından
kontrol edilmesine gerek yoktur.
Uz. Dr. Selase Koç Sansar,
Memorial Hastanesi
|
