|
Neden yalan söylerler?
Çocuğun söylediği yalanı değerlendirirken yaşını ve
gelişimini gözönüne almak gerekir. Üç yaş öncesinde yalan
söylediğini fark etmeyen çocuk, yeni öğrendiği kelimeleri
aileyi mutlu etmek için kullanır. Altı yaşına kadar ise
geniş hayal dünyasıyla yalan birbirine karışabilir. 6
yaşından sonra yalanın ne olduğunu bilir ve amaçlı kullanır.
1- Hayal gücü yalanları: Çocuklar hayal güçleri geniş
olduğundan, olmamış şeyleri olmuş gibi aktarırlar. Gerçeği
değerlendiremediklerinden, hayal güçlerini kullanarak
abartırla, çarpıtırlar. Perdenin kımıldamasını, “nasıl
canavar gördüğü” şeklinde anlatan çocuk yalan
söylemiyordur.Aile bunu yalan sayar ve kızarsa çözüm elde
edemez.
2- İlgi çekmek: Sahip olamadıkları nedeniyle, ilgisiz
kaldığını düşünen çocuk yalana başvurabilir. Ailesinin onu
sevmediğini ve ilgilenmediğini düşünen çocuk, birilerinin
kendisine saldırdığını uydurabilir. Bazende çocuklar bir
özlemini dile getirmek için yalan söyler. Ör; babasız bir
çocuğun "babam var" demesi gibi.Ya da arkadaşları arasında
kendi durumunu kötü gördüğünden olmayan oyuncaklarından,
evinden, başarılarından bahsederek kendini yüceltmeye ,
onlarla eşit olmaya çalışır.
3- Model alma: Yanında telefonla konuşan annesinin,
arkadaşına hasta olduğu için gelemeyeceğini duyan çocuk,
bazen yalan söylenebileceğini öğrenir. Aynı şekilde
kendisini evde bırakan anne babası, akşam güzel kıyafetlerle
doktora gidiyoruz diyebiliyorsa, o da rahatlıkla yalan
söyleyebilir.
4- Beklentileri karşılayamama: Ailenin aşırı beklentileri
olan çocuklar, onların sevgilerini kaybetmemek için yalana
başvurabilir.Birinci olduğunu, en çalışkan olduğunu ileri
sürerek, ailesinin yaratacağı olumsuz hislerden korunmaya
çalışır.
5- Savunma: Daha iyi bir açıklaması olmayan çocuk, cezadan
kaçınmak için yalan söyleyebilir. Ayrıca sık eleştiriliyor e
suçlanıyorsa yalana başvurabilir.
6- Davranım bozukluğu: Yalan bazen çocuğun hastalığının bir
bulgusudur. O zaman tehlikelidir ve genellikle yanında
hırsızlık yapma, okuldan kaçma gibi belirtileri de taşır. Bu
tür yalanda kesinlikle uzman yardımı gerekir.
Sıklıkla doğruyu söylediğinde bile yalan söylediği idda
edilen bir çocuk, bir sure sonra bunu gerçekten yapmaya
başlar. Yalanla pirim elde edebildiğini, kazançlı
çıkabildiğini gören çocuğun da yalan söylemesi adeta
kaçınılmaz olur. Bu şekilde isteklerine ulaşmanın bir yolu
olarak düşündüğü yalana sıkça başvurur.
ANNE BABALAR YALANI NASIL
ÖNLEYEBİLİRLER?
1-Model olmak: Sadece yalan söylemenin zararalarınından
bahsedip,doğru söylemelerini istemek yetmez.
2-Yalan söylediğini anladığınızı belirtin. Ama aşırı tepki
göstermeyin. Bunu sanki sırf sizi üzmek için yapılmış bir
davranış gibi düşünmeyin.Aşırı tepki, korunmak için yalanı
sürdürmesine neden olur.
3-Yalan söylediğinde bağırıp çağırmadan, davranışın
yanlışlığını anlatın ve ceza verin. Bu davranışınız sürekli
ve tutarlı olsun.Buna karşılık doğru söylediğinde
hoşnutluğunuzu dile getirin.Doğru söylersen kızmayacağım
diyerek, ceza verirseniz inandırıcı olamaz ve yalan söylemiş
olursunuz.
4-Çocuklardan başaramayacakları şeyler beklemeyin. Aşırı,
uyamayacağı kurallar koymayın.
5- Yalan söyleyebileceği konularda, ona farklı yaklaşın.
Ödevini bitirdin mi? yerine ödevi görmek isteyin. Odasını
topladığını söylediğinde, çikolata verip sonra kızmak
yerine, önce kontrol edin.
6-Niçin yalan söylediğini anlamaya çalışın. Onu dinleyin.
Yargılamadan ilişki kurmaya çalışın. Kesinlikle başka
çocuklarla ya da kardeşlerle kıyaslamayın.Kendi yanlışını
kendisinin bulmasına fırsat tanıyın.
7-Daha karmaşık bir sorun varsa, arkadaşsız, yalnız bir
çocuksa, yalan söylediğinde pişman olmuyor ya da istemediği
halde kendini durduramadığını söylüyorsa, en kısa zamanda
yardım alın.
|
