|
ERKEN ERGEN HALLERİ…
Bu hafta, 3-6 yaş arası çocuk sahibi tüm anne ve babaları
ilgilendirdiğini düşündüğüm,’Erken Ergen’ halleri konusunda bir yazı
paylaştım sizlerle… Nasıl davranılması gerektiğine dair bilgiler ve
kısa cümleler ile bizden örneklerde var yazımızda
J
İnsanların hayatlarında belli dönemler vardır ve bu dönemlerin her
biri insan içi yeni eğitim sezonunun başlangıcı gibidir. Her dönem
birey için biraz daha olgunlaşma kapısıdır. İlk yetişkinlik dönemine
kadar olan dönemlerde ailenin mesuliyetleri vardır. Özellikle iki
dönem vardır ki, oldukça karmaşık ve çocuk için oldukça önem arz
eden dönemlerdir.
Egosantrik (benmerkezci) dönem (3-6) ve Ergenlik dönemi… (11- 20)
Her iki dönem içinde hâkim duygu, ben duygusudur. Her iki dönemin de
birbirine benzeyen çok fazla özelliği vardır. Ergenlik dönemi birçok
ebeveynin korkulu rüyasıdır âdeta. Bu nedenle ebeveynler tedbirli
olmak isterler ve bu dönemin hususiyetleri konusunda bilgi edinme
çabaları vardır. Ve çabalarında da oldukça haklıdırlar, çünkü
günümüz koşullarında ergenin zarar görmeden bu dönemi atlatması ve
ailesi ile çatışmaların en asgari seviyede olabilmesi için hassas
olunması gerekir. Ancak bu dönem kadar önem arz eden bir başka dönem
de vardır ki; o da egosantrik dönem olan (3-6) yaş dönemidir.
Egosantrik dönem çocuğunun ergene benzeyen hususiyetleri nedeni ile
ben bu dönemi ilk ergenlik olarak tanımladım. Egosantrik dönem ve
ergenlik dönemi hangi bakımlardan birbirlerine benzerler:
Her iki dönemde de hâkim duygu ben duygusu ve hâkim ifade ben
ifadesidir. 3-6 yaş çocuğu henüz “benim evim”, “benim oyuncağım”
derken, ergen “benim düşüncem”, “benim fikrim” der.
İnatçılık her iki dönemde de görülebilir.
Farklı duyguları yaşama hâli, yani duyguda karmaşa her iki dönemde
de görülebilir.
İsteklerinin mutlaka yapılmasını ister
3-6 yaş dönemi ne kadar sağlıklı geçirilebilirse yaşamın diğer
dönemleri de bu denli sağlıklı olur. İnsan yaşamının temeli
niteliğinde olan bu dönemin başlıca özelliklerini şöyle
sıralayabiliriz:
1. Çocuğun dünyayı ve bu dünya içinde kendini keşfettiği dönemdir…
*Benim adımı kim koydu?
*Ben bu oyundan -veya oyuncaktan- hiç keyif almıyorum…(Veya çok
seviyorum)
2. Bu dönemde çocuk tüm dünyanın merkezinde olduğunu ve dolayısıyla
isteklerinin mutlaka gerçekleşmesi gerektiğini düşünür.
*Hayır! Ben bu eşofmanı giymek istiyorum! Sen bana karışamazsın!
Yahat bırakın beni!
3. Soyut olanı düşünemez ve bu nedenle kendisine anlatılanların
somutlaştırılması gerekir…
*Dünya kendi etrafında dönünce gece ve gündüz olur…
-Dünya nerededir oğlum?
-Öğretmenimin odasında, masanın üzerinde?
J
4. Sahiplenme duygusu oluşmuştur.
*Benim annem ile başlayan benim oyuncağım, benim trenim vs. ile
devam eden sahiplenme çeşitleri…
5. Paylaşmayı reddedebilir.
*Hayır! Paylaşmayı istemiyorum! Elif’e vermeyeceğim bu sefer sadece
ben oynayacağım!
6. En iyi öğrenme şekli modelleyerek öğrenmedir
*Büyüyünce bende Babam gibi baba olacağımJ
Sakallarımda çıkacakJ
7. Yoğun bir hayal gücü vardır.
*-Biz ölürsek sizin için hiç keyifli olmaz ! ?
- Sen nereden öğrendin bu kelimeyi? Ne oluyor ölünce?
- Atatürk oluyorsun?
J
Ebeveynler neler yapabilir?
Çocuk tüm hayatı boyunca öğreneceği bilgi ve davranışların büyük bir
kısmını 3-6 yaş döneminde öğrenir. Temel niteliğinde olan bu dönem
yeterince üzerinde durulmadan ve negatif davranışların kazanıldığı
bir süreç hâlinde geçerse ilerleyen yaşam dönemlerinde kişilik
binası zarar görme veya çökme tehdidiyle karşı karşıya kalır. Bu
dönem ne kadar sağlıklı geçerse ergenlik dönemi de o denli pozitif
geçer.
1. Nasıl bir çocuk istiyorsanız öyle ebeveyn olun
Çocuğunuzun sizi modellediğini unutmayın. Çocuğunuza kazandırmak
istediğiniz davranışları evvela siz uyguluyor olmalısınız. Ya da
çocuğunuzda görmek istemediğiniz davranışlar konusunda öncelikle siz
hassas davranmalısınız. Çocuğunuzun bağırmamasını istiyorsanız
bağırmamalı, yalan söylemesini istemiyorsanız, kesinlikle yalan
söylememelisiniz. Veya kitap okuma alışkanlığının olması için onun
yanında kitap okumalı, nezaketi öğrenmesi için ona nezaketli
tavırlar sergilemelisiniz.
2. Çocuğun inadını tahrik etmeyin
Kendi “ben”ini keşfeden çocuk istekleri gerçekleşinceye kadar ısrar
edebilir. Çocukla inatlaşmak kesinlikle yapılmaması gereken bir
davranıştır. İnat anında çocuğun dikkatinin dağıtılması veya
kendisine alternatifler sunularak birini seçmesi sağlanmalıdır.
3. Paylaşmayı öğrenmesi için zorlamayın
Bu dönem çocuğu olan ebeveynler çocuklarının bencil olacağı
kaygısıyla, onlara paylaşmayı öğretmek isterler. Çocuğa elindekini
ısrarla arkadaşı veya kardeşi ile paylaşması istenmemelidir. Çocuk
istemeyerek paylaşırsa ve bunun sonucunda mutsuz olursa paylaşmayı
sevmesi ve dahası öğrenmesi düşünülemez. Paylaşması için siz
çocuğunuzla bir şeylerinizi paylaşın. Mesela ona şeker alıp hadi
paylaşalım demek yerine, şekeri kendinize aldığınızı söyleyip siz
onunla paylaşın.
4. Enerjisini boşaltmasına yardımcı olun
Bu dönemde çocuğun vücudunda yoğun enerji birikimleri vardır. Çocuk
enerjisini rahatlıkla boşaltamaz ve kapalı bir alanda kalıp
hareketleri sürekli engellenirse çocuk enerjisini boşaltamaz ve
ebeveyne taşkınlık gibi görülen davranışları sergiler. Bu nedenle
çocuğunuzu spora yönlendirebilirsiniz. Veya sık sık
hareketlenebileceği zeminler oluşturmak, sık sık duş almasını
sağlamak yapılabileceklerden bazılarıdır.
İyi haftalar dilerim…
Banu Durgunlu
14.03.2009
Çifte Kavrulmuşun Notu:
Sağlık sektöründe çalışan ve büyük bir özveri ile bu kutsal mesleğe
emek veren tüm dostlarımızın (akademisyen, eczacı, doktor vs.) 14
Mart Tıp Bayramını kutlarım.
|
