Büyük başarılar, kıymetli anaların yetiştirdikleri seçkin evlatlar sayesinde olmuştur. 

Prof. Dr. Emin Balkan

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi

Sünnet nedir? Acı verici midir?

Erkeklerde, penisin ucundaki sünnet derisinin cerrahi bir işlemle alınmasına sünnet denir.

Evet, sünnet acı vericidir ve bu sebeple de cerrahi işlemdir. Düşünün, vücudunuzun bir kısmı kesiliyor, bu yeni doğanda da yaşlıda da ağrı vericidir. Cerrahi işlemde kestiğiniz yerde damarlar kanar, kesilen yer açık bırakılırsa yara iyileşmemesi riski doğar. Yani sünnetin ağrısız olması, kanamasının olmaması ve yaranın çabuk ve güzel iyileşmesi için dikilmesi gerekir. O zaman sünnet mutlaka lokal yada genel anestezi altında ve ameliyathane şartlarında, yani steril bir ortamda ve işin ehli tarafından –mümkünse çocuk cerrahı yada bir cerrah tarafından,  yoksa cerrahların kontrolünde eğitilmiş sağlık memurları tarafından - yapılmalıdır.

Sünnet derisi ne işe yarar?

Sünnet derisinin iç yüzü çok hassastır. Erkeklerin cinsel duyarlılığı açısından sünnet derisi alınmalı mıdır, acaba alındığında cinsel duyarlılık azalır mı diye tartışmalar dahi var. Örneğin, Yahudiler sünnet derisini Müslümanlar’ dan biraz daha az kesiyorlar.

sünnettin faydaları nelerdir sorusuna gelirsek:

*Sünnet olan kişilerde idrar yolu iltihabının çok belirgin bir şekilde azaldığı

*Sünnet derisinin kendine ait iltihaplarının azaldığı

*İdrar yolu rahatsızlıklarının azaldığı

*İleriki yıllarda, erkek cinsel organı penis başındaki bazı özel rahatsızlıkların daha az olduğu

*Sünnetli erkeklerin eşlerinde rahim rahatsızlıklarının daha az görüldüğü tespit edilmiştir. 

Sünnet yapılmasının gerekçeleri nelerdir?

Toplumumuzda yaygın olan dini inançtan ve bir de tıbbi nedenlerden dolayı sünnet yapılıyor. Sünnetin tıbbi gerekçelerini şöyle sıralayabiliriz:

Sünnet derisinin geriye çekilememesi ki bu, bazen, yalancı pozitif bir bulgudur. Maalesef bazı hekim arkadaşlarımız, erkek çocuk doğduğunda pipisini geriye çekmeye çalışırlar, çekilemiyorsa ‘bu dar, hemen sünnet yapacağız ya da açacağız’ derler. Erkek çocukları anne karnındayken, sünnet derisiyle pipinin başı birbirine yapışıktır, ancak gebeliğin 30 uncu haftasından sonra ayrılmaya başlar ve bu ayrışma süreci doğumdan sonra da devam eder. Bu sebeple yeni doğanların %90’ın da sünnet derisini geri çekemezsiniz, bu oran 1 yaşında %50’dir ve 3-4 yaşına kadar geri çekilememesinde hiç bir problem yoktur.

Patolojik olarak geriye çekilememesi (geri çekilememe olayına tıp dilinde phimozis denir) durumlarında sünnet derisinin açıklığı, ağzı dediğimiz yerin çapı önemlidir. Bir hekim olarak değerlendirirken, belli bir çapın altında olması halinde aileleri sünnetin gerekliliği konusunda telkin ediyoruz.      

Maalesef bu geriye çekilememelerin birçoğu edilgen, yani sonradan oluyor. Ebeveynlerin geriye çekip, açıp – kapatmaları sırasında küçük yaralar açılıyor ve iyileşirken oluşan nedbe dokusu fizyolojik olan hadiseyi patolojik hale getiriyor. Veya bazı hekim arkadaşlarımızın açma işlemleri sırasında olabiliyor ya da sünnet derisinin tekrarlayan iltihapları kalıcı bir darlığa sebep olabiliyor.           

Kısacası, geriye çekilememesinden ziyade çapının darlığı sünnet sebebidir. Burada bizim sünnet yapma gerekçemizi ben hastalarıma şu örnekle açıklıyorum; bahçe sulamak için çeşmenin kurnasına hortuma bağladığımızda hortumun ucunu biraz sıkarız. Erkek çocuğu da hortumun ucu sıkılmış, daralmış bir şekilde idrar yaparken düşünelim. Hortumun ucunu sıktığımızda kurnayı iyi tespit edememişsek basınçtan dolayı hortum çıkar. Erkek çocuklarda da idrar dar yerden çıkarken yüksek basınçlı işemeye sebep olur, 6 aydan uzun süreli bu şekilde işemelerde idrar yollarında, sidik kesesinde ve hatta böbreğe kadar intikal eden bozukluklara sebep olabilir. Onun için bu durumlarda bizler sünnet yapmayı tercih ederiz.            

Tıbbi sünnet yapmada ki diğer bir sebep idrar yaparken sünnet derisinin kobra başı gibi balonlaşmasıdır. Yine biraz önceki yüksek basınçlı gerekçeden dolayı bunları da sünnet yapmayı tercih ederiz.        

Sünnet derisinin tekrarlayan enfeksiyonları da sünnet sebebidir. Aileler sünnet derisinin kıpkırmızı olduğunu, ucundan iltihap / cerahat tipi bir akıntının geldiğini gözlemler. Bu, ilk etapta tedavi edilir ama daha sonra ki dönemde çocuğa zarar verecek yatkınlık ve özellikte olduğu için aileye bir an önce sünnet yapılması gerektiğini telkin ederiz.        

Bir başka sebep de, çocuğun ya da ebeveynlerin sünnet derisi dar mıdır diye kontrol ederken deriyi geriye çektiği anda deriyi sıkıştırarak pipiyi boğması ve bir daha düzeltememesidir. Bu ağrılıdır, çocuk ızdırap çeker, hatta idrarını yapamayacak duruma gelir. Biz bunları hekim olarak ya düzeltir hemen sünnet yaparız veya acil sünnet yapma ihtiyacı duyarız.      

Bir başka tıbbi gerekçede bizim toplumumuzda sıkça görülen fermuar yaralanmalarıdır. Çocuk fermuarını çekerken sünnet derisi araya sıkışır ve bize bu halde gelir. Açabilirsek açarız, açamazsak yine acil sünnet yapma ihtiyacını duyarız.        

İdrar yollarında bazı özel hastalıklar olması ve bunları takip ederken idrar yolları enfeksiyonlarından korunması ve bazı hastalıkların ameliyatsız iyileşmesine destek vermek amacıyla da sünnet yapıyoruz.

Sünnetin sakıncalı olduğu haller var mıdır?  

Tabi vardır. Zaten adı üstünde bu farz değil sünnettir ki din adamları da bunu açıkça belirtir.

Bizim toplumumuzda peygamber sünneti denilen bir rahatsızlık vardır. Peygamber sünneti; sünnet derisinin bir kısmının eksik olmasıdır, genelde sünnet derisinin sırtı vardır ve alt kısmı eksiktir. Bu da idrar yollarında gelişimsel bir anomaliye yol açmaktadır. Biz bunları cerrahi bir tedaviyle düzeltme ihtiyacı duyarız. Böyle bebekler daha ilk doğduklarında ailelerine ‘sünnetçiye sünnet derisini kaptırmayın’ diye ifade ederiz. Çünkü bu bebekler 1 yaş civarına geldiklerinde idrar yolunu düzeltecek ameliyatı yaparken var olan deriyi kullanma ihtiyacı duyarız.

Bu arada kan hastalığı olanların mecbur kalmadıkça sünnet yapılmamasını istiyoruz. Maalesef bizim toplumumuzda sünnet olmayınca eksiklik olacakmış gibi düşünerek duygusal davranıyorlar. Israr edenlerinde hastanelerde, gerekli tıbbi desteği ve bakımı alarak sünnet olmasını tercih ediyoruz.

Bir de bizim toplumumuzda toplu sünnetler var. İptidai şartlarda, gayri sıhhi ortamlarda ve hijyene dikkat edilmeyerek yapıldığı için bizim hekim olarak toplu sünnetlere karşı tavrımız var. Daha önce belirttiğim gibi sünnet cerrahi bir işlemdir, steril şartlarda yapılmazsa hepatit veya Hiv gibi kan yoluyla bulaşan hastalıkları bulaştırabilirsiniz. Bu sebeplerle, biz hekimler toplu sünnetlerden uzak durulmasını ve sünnetin cerrahi merkezlerde yapılması gerektiğini ifade ediyoruz.

Sünnetin yan etkileri nelerdir?

Sünnetin yan etkilerinden ilki yaşla ilgilidir. Erkek çocukların 2-7 yaş arası cinsel benliklerini kazandıkları dönemdir ve bu yaşlarda dış genital organlarına müdahale edilmesi, çocuklarda erkekliklerini kaybetme korkusunu yaratır. Özellikle 3-5 yaş arası bunun en yoğun olduğu dönemdir. Çocuk, bu erkekliğini kaybetme korkusunu sizinle paylaşmayabilir ama ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde bu çocuklarda çok yüksek oranda cinsel fonksiyon bozuklukları ortaya çıkmaktadır. Psikolojik travmaya sebep olabileceği için 2-7 yaş arasında tıbbi bir zorunluluk yoksa sünnet yapılmamasını istiyoruz. Yapılacaksa da mutlaka hastanede ve genel anestezi altında yapılmasını öneriyoruz.

Bu arada sünnet için en uygun yaş nedir?sorusunu da cevaplarsak; Yeni doğan bebeklerin fizyolojik olarak kan pıhtılaşması bozuk olabileceği için doğumdan sonraki ilk 1 ay ile 1 yaş arasında yapılan sünnetler idealidir. Hem yaraların iyileşmesi hem de psikolojik travma tesiri olmaması açısından bu dönem tercih edilmelidir.

Çocukların kesim sırasında acı duyacakları korkusu travması da diğer bir yan etkidir. Bu yüzden sünnetin genel anestezi altında yapılması idealdir.

Yine en yaygın yan etkilerden biri kanamadır. İptidai şartlarda yapılan sünnetlerde kanama kontrolü yapılmıyor, bu da kan kaybına yol açıyor.

Yine iptidai şartlarda yapılan sünnetlerde iltihap, özellikle çok uzun süreli yara iyileşmemesi da yan etkiler arasındadır.

Sünnet derisinin az ya da fazla kesilmesi, orantısız kesilmesi, pipinin başının, hatta pipinin bir kısmının kesilmesi de komplikasyonlar arasındadır.

Yine yanlış kesmeye bağlı, pipinin alt kısmından kesip idrar yolunun açılması dahi görülebiliyor ki bu ciddi bir bozukluğa yol açıyor.

Daha önce söylediğim gibi hijyenik olmayan sünnetlerde çeşitli virüsler bulaştırılması yan etkilerdendir.

Sünnet sonrası bakım nasıl olmalıdır?

Çocuk cerrahlarının yaptığı sünnetlerde özel bir bakıma ihtiyaç yoktur. Birinci günden itibaren banyo yapabildikleri için, pipiyi sardığımız gazlı bez banyo esnasında düşüyor. Bazı durumlarda antibiyotikli pomat, ağrı olmaması için de ağrı kesici önerebiliyoruz. Diktiğimiz ipliklerde genelde 2-3 hafta içinde düşüyor.

Fakat, iptidai şartlarda yapılmış sünnetlerde yara bakımının mutlaka yapılması, iltihabı gidermek için de antibiyotik solüsyonlar kullanılması gerekiyor.

Ropörtaj: Gülçin Doğan

Bu röportajın tüm hakları ''Bursalı Anneler'' e aittir, izinsiz kullanılamaz, alıntı yapılamaz.