SOSYAL FOBİ

Sosyal fobik bireyler için en çok kaygı
verici ortam ve aktiviteler şunlardır:
. Kalabalık önünde konuşmak,
. Başkalarıyla birlikte yemek yiyip bir
şeyler içmek,
. Başkalarının önünde yazı yazmak veya
imza atmak,
. Toplu taşıma araçlarıyla seyahat
etmek,
. Sırada beklemek,
. Alış-veriş yapmak,
. Kalabalık önünde telefon açmak
. Genel tuvaletleri kullanmak
KLİNİK ÖZELLİKLER
Sosyal fobide temel patoloji,
sosyal ortamlarda ya da performans
gösterilmesi beklenen durumlarda,
bireyin, aşağılanmasına veya utanç
duymasına neden olabilecek biçimde bir
davranış göstereceğine ilişkin belirgin
ve inatçı bir korku duymasıdır. Bu korku
ve sonucunda oluşan kaçınma
davranışları, bireyin iş, sosyal ve özel
yaşamını kısıtlamaktadır.
Sosyal fobi belirgin yeti yitimine neden
olan kronik bir hastalık olup, bazı
bilişsel, davranışsal ve fizyolojik
özellikler gösterir. Hastalığın
fizyolojik belirtileri, diğer anksiyete
bozukluklarının belirtilerine benzer..
87 hasta ile yapılan bir çalışmada en
sık görülen somatik belirtiler şöyle
saptanmıştır: çarpıntı (% 79), titreme
(% 75), terleme (% 74), gerginlik (%
64), midede rahatsızlık hissi (% 63),
ağız kuruluğu (% 61).
Belirtiler ve bulgular
SOSYAL KORKU
İnsanlar
tarafından izlenebileceği veya
denetlenebileceği yerlerde bulunmaktan
korkma şeklinde ortaya çıkar.
Korku yanlış bir şey söyleme,sesinin
titremesi, ellerinin terlemesi veya
titremesi veya insanlar tarafından
tenkit edilebilecek her hangi bir
davranışta bulunarak rezil olmaya
yöneliktir.İnsanlar tarafından
incelenme korkusu çevresinde gelişir. Bu
korku bazı sosyal durumlara sınırlı
olabildiği gibi ( örn. topluluk içinde
yemek yeme, topluluk karşısında konuşma,
karşı cinsle ilişkiler vb.) tüm sosyal
ortamlara yaygın da olabilir.
Anksiyete / panik atağı:
Korkulan toplumsal durumla
karşılaşıldığında ortaya çıkar yani
duruma bağlıdır.Yüz kızarması,
el titremesi,bunaltı veya ani idrar
çıkarma hissi gibi bir kısım
anksiyete belirtileri ile gidebildiği
gibi tam bir panik atağının belirti
kümesi ve şiddetinde de olabilir.
KAÇINMA DAVRANIŞI
Kişiler
toplum içinde utanılıcak duruma düşmek
ve tenkit edilmekten çekindikleri yada
bu durumda ortaya çıkan anksiyete
atağından kaygılandıkları için çözümü bu
tür ortamlara girmemekte ararlar.
Tüm kaçınma davranışları gibi
bu kaçınma da başlangıçta bir miktar
rahatlama sağlayabilir ancak sorun olan
ortamlar yaygınsa kaçınmalar
işlevselliği giderek tümüyle yok eder.
Sosyal fobinin belirtileri
değerlendirilirken, normal bir kişilik
özelliği olan çekingenlik
mutlaka göz önünde
bulundurulmalıdır. Bu iki durum arasında
belirtilerin şiddeti, yükü, işlevselliği
etkilenme düzeyi açısından belirgin
farklılık vardır. Ayrıca SOSYAL FOBİ’de
yaşanan korkunun aşırı ve mantıksız
olduğu bilinir. Halbuki çekingen kişilik
özelliği olanlar yaşadıklarını aşırı
değil, tanıdıkları ve alışık oldukları
özellikler olarak tanımlarlar. Bu tür
özelliklerinden yakınsalar bile onları
‘beğenmedikleri karakter özellikleri’
olarak kabul etmeye meyillidirler.
Sosyal Anksiyete Bozukluğu uzun
bir süreç olduğu için kişi ve yakınları
tarafından kişilik özelliği de
sanılabilir ve bu yüzden tedavi yardımı
aranmayabilir.
Sosyal Fobi Tanı
Kararı İçin
1) İnsanların kendisini
inceleyebileceği ve eleştirebileceği
ortamlarda bulunmaktan belirgin derecede
korku olmalıdır.
2) Korkulan toplumsal durumla
karşılaşma hemen her zaman duruma bağlı
bir anksiyete / panik atağıyla
sonuçlanmalıdır.
3) Kaçınma davranışı ve işlev
kaybı ortaya çıkmış olmalıdır.
4) Belirtiler genel bir medikal
hastalık, bir madde kullanımı yada başka
bir psikiyatrik bozuklukla daha iyi
açıklanamamalıdır.
Tremofobi (titreme korkusu):
Toplum içinde yeme ve içme ( çorba, çay,
kahve) ya da bir kağığı imzalama sorun
olabilir. Titreyen ellerinin dikkat
çekmesinden korkarlar.
Hidrosofobi (terleme korkusu):
İlgi odağı olduğunda ya da telefon
görüşmelerinde sorun olabilir.
Eritrofobi: Yüz kızarması
korkusudur. Günlük sosyal ilişkilerini
etkiler.
Kişi bu korkularını yatıştırmak için
alkol alır ve zaman içinde alkolik
olabilir.
Sosyal fobik bireyler için en
çok kaygı verici ortam ve aktiviteler
şunlardır: kalabalık önünde konuşmak,
başkalarıyla birlikte yemek yiyip bir
şeyler içmek, başkalarının önünde yazı
yazmak veya imza atmak, toplu taşıma
araçlarıyla seyahat etmek, sırada
beklemek, alış-veriş yapmak, kalabalık
önünde telefon açmak ve genel
tuvaletleri kullanmak.
Çekingen kişilik
bozukluğunun bilişsel ve davranışsal
özellikleri sosyal fobiyi oldukça
benzerlik göstermektedir. Çekingen
kişilik bozukluğunun eşlik ettiği yaygın
sosyal fobi ile eşlik etmediği yaygın
sosyal fobi, kaçınma davranışları ve
performans kaygısı ölçütleri yönünden
önemli bir farklılık göstermemektedir..
Sosyal fobiklerin tipik
davranış biçimleri şöyle özetlenebilir:
- Kişinin ilgi ve
dikkatinin kendisi üzerine
odaklanması,
- Kişinin kendisi ile
ilgili olumsuz değerlendirmeler
yapması,
- Kaçma ve kaçınma
davranışları,
- Normal işlevlerin
kesintiye uğraması,
- Sosyal beceri
eksikliği.